Татар тел (tatar tel) - język tatarski

 

Gdy nasi (domniemani - por. O nas) tatarscy przodkowie osiedlali się w XV wieku na Litwie z pewnością mówili jakimś ówczesnym dialektem tatarskim. W otoczeniu słowiańskim, wchodząc w związki małżeńskie z miejscowymi kobietami (tatarscy przybysze byli nieomal wyłącznie mężczyznami) w ciągu niewielu pokoleń zapomnieli języka swoich przodków.
Dziś w Polsce bodajże żaden Tatar nie mówi po tatarsku.
Jednak nas dalekich potomków tamtych Tatarów ich język powinien choć trochę ciekawić.
I ciekawi.
Stąd te strony, które są naszym prezentem dla siebie samych i dla innych "ciekawskich".

Język tatarski może ciekawić, a nawet fascynować nie tylko jako język przodków. Wydaje się, że powinien być takim także dla każdego Polaka a szerzej dla każdego interesującego się światem użytkownika każdego ze współczesnych języków europejskich. Nie tylko z powodu jego daleko idącej odmienności od tych języków ale także dla jego intrygujących cech.

Fascynujący jest system deklinacyjny tatarskich rzeczowników, istotnie różny od systemu języka polskiego. Wrażenie robią jego elegancja, kompletność i logiczność. Jest bardzo złożony lecz dzięki swojej przejrzystości jednocześnie prosty.
Ale tatarski rzeczownik to nic w porównaniu z czasownikiem. Tu dopiero istnieją przepastne różnice między językiem tatarskim a językami indoeuropejskimi.
Czasownik tatarski ma w trybie oznajmującym aż pięć czasów przeszłych (i trzy przyszłe). Nie bez powodu. Są bardzo przydatne. Ktoś kto zapoznał się z językiem tatarskim odczuwa brak tych form gramatycznych w języku polskim. W języku tatarskim używa się innego czasu gdy się chce powiedzieć, że coś się w przeszłości zdarzyło na pewno (bo wypowiadający się był tego świadkiem) a innego gdy o czymś wie się tylko "z drugiej ręki". W pierwszym wypadku używa się "czasu świadka", w drugim "czasu nieświadka". W języku polskim tę drugą formę niekiedy oddaje się mało zgrabnym i nacechowanym wątpliwością (której w wypowiedzi tatarskiej nie ma) "jakoby": mówiąc "Jan wczoraj jakoby był w kinie" (zamiast "Jan wczoraj był w kinie" jak by się powiedziało gdyby się miało co do tego pewność). Język tatarski dysponuje tu znacznie lepszym narzędziem wyrażania myśli.
Podobnie jest z czasem przyszłym. Mówiąc po tatarsku innego czasu przyszłego używa się gdy się mówi "jutro będzie wtorek" (wiem to bo dziś jest poniedziałek) a innego gdy się zapewnia "jutro będzie ładna pogoda" (to tylko prognoza).

To oczywiście dalece, bardzo dalece nie wszystko co ciekawe w języku tatarskim.
Więcej na dalszych stronach.

*       *       *      

Spotkanie z językiem tatarskim musi się (niestety) rozpocząć od zapoznania się z alfabetem tatarskim (bez tego ani rusz).
W tym celu trzeba przejść na stronę:
            Alfabet tatarski i fonetyka tatarska

Potem będziemy już mogli zacząć zapoznawać się z gramatyką tatarską:
            Zarys gramatyki tatarskiej

Nasza witryna oferuje także:
            Mały słownik polsko-tatarski
oraz:
            Mały słownik tatarsko-polski

jak również:
            Rozmówki tatarskie     (na razie nader skromne)

Jeżeli ta część witryny Stowarzyszenia będzie się rozwijać (nie mamy co do tego pewności) będziemy tu umieszczać także (krótkie) teksty w języku tatarskim wraz z ułatwiającymi ich rozumienie słowniczkami i objaśnieniami gramatycznymi.
Na początek słynny wiersz tatarskiego poety Ğabdulla Tuqay'a traktowany przez Tatarów jak rodzaj hymnu narodowego:
            "И туган тел" (Mowo ojczysta)

21 lutego 2013 Parlament Tatarstanu (Татарстан Җөмһүрияте Дәүләт Советы) przyjął tekst hymnu Republiki - do tamtego czasu istniała jedynie wersja instrumentalna (od roku 1992).
Tego utworu nie mogło zabraknąć w naszej witrynie:
            "Татарстан Җөмһүрияте Дәүләт һимны" (Hymn państwowy Republiki Tatarstan).

Kolejnym tekstem są słowa emocjonalnej, porywającej i trochę smutnej, pełnej troski o los narodu i języka tatarskiego piosenki (pieśni?) śpiewanej przez Gabdelfata Sawina:
            "Бөек Татар" (Wielki Naród Tatarski).

Zaprezentowane tu materiały są unikalne, poza nimi w języku polskim dostępne są (na początku roku 2014, może to się zmieni) wyłącznie fragmentaryczne, szczątkowe informacje o języku tatarskim. Te nasze opracowaliśmy głównie na podstawie rosyjskojęzycznej tatarskiej witryny Татарский язык. W dużej mierze są po prostu tłumaczeniem prezentowanych tam tekstów na język polski.
Planujemy umieszczać tu dalsze materiały o języku tatarskim, w tym może także lekcje z rosyjskojęzycznego "Samouczka".
Nad zamieszczonymi już materiałami ciągle pracujemy. Zwłaszcza nad słownikami dodając do nich coraz nowe słowa i korygując dostrzeżone błędy i omyłki.
Osoby, które mogłyby nam w tym pomóc prosimy o tę pomoc.

 
 

 

Powrót do witryny
Stowarzyszenia Piotrowskich ze Strachociny

 
 
Ата-бабасы татар булган түгел, киләчәк буыны татар булган гына — татар кешесе!